C++ CRTP 패턴 | '정적 다형성' 구현 가이드 | 핵심 개념과 실전 활용
이 글의 핵심
C++ CRTP 패턴: "정적 다형성" 구현 가이드. CRTP란?·가상 함수 vs CRTP.
CRTP란?
컴파일 타임 다형성·정책 설계는 종합 패턴 가이드의 Strategy·PIMPL 논의와도 맞닿아 있으며, FAQ에서 말한 것처럼 생성 지점은 Factory와 함께 고민하는 경우가 많습니다.
Curiously Recurring Template Pattern
- 파생 클래스를 기본 클래스의 템플릿 인자로 전달
- 정적 다형성 (컴파일 타임)
- 가상 함수 없이 다형성 구현
// 기본 클래스
template<typename Derived>
class Base {
public:
void interface() {
static_cast<Derived*>(this)->implementation();
}
};
// 파생 클래스
class Derived : public Base<Derived> {
public:
void implementation() {
cout << "Derived 구현" << endl;
}
};
int main() {
Derived d;
d.interface(); // "Derived 구현"
}
가상 함수 vs CRTP
가상 함수 (동적 다형성)
class Base {
public:
virtual void func() = 0;
virtual ~Base() {}
};
class Derived : public Base {
public:
void func() override {
cout << "Derived" << endl;
}
};
// 런타임 오버헤드 (vtable)
CRTP (정적 다형성)
template<typename Derived>
class Base {
public:
void func() {
static_cast<Derived*>(this)->funcImpl();
}
};
class Derived : public Base<Derived> {
public:
void funcImpl() {
cout << "Derived" << endl;
}
};
// 컴파일 타임, 오버헤드 없음
실전 예시
예시 1: 카운터 믹스인
template<typename Derived>
class Countable {
private:
static int count;
public:
Countable() { count++; }
Countable(const Countable&) { count++; }
~Countable() { count--; }
static int getCount() { return count; }
};
template<typename Derived>
int Countable<Derived>::count = 0;
class Widget : public Countable<Widget> {
public:
Widget() { cout << "Widget 생성" << endl; }
};
class Gadget : public Countable<Gadget> {
public:
Gadget() { cout << "Gadget 생성" << endl; }
};
int main() {
Widget w1, w2;
Gadget g1;
cout << "Widget 개수: " << Widget::getCount() << endl; // 2
cout << "Gadget 개수: " << Gadget::getCount() << endl; // 1
}
예시 2: 비교 연산자 자동 생성
template<typename Derived>
class Comparable {
public:
friend bool operator!=(const Derived& lhs, const Derived& rhs) {
return !(lhs == rhs);
}
friend bool operator>(const Derived& lhs, const Derived& rhs) {
return rhs < lhs;
}
friend bool operator<=(const Derived& lhs, const Derived& rhs) {
return !(rhs < lhs);
}
friend bool operator>=(const Derived& lhs, const Derived& rhs) {
return !(lhs < rhs);
}
};
class Point : public Comparable<Point> {
public:
int x, y;
Point(int x, int y) : x(x), y(y) {}
// ==와 <만 구현하면 나머지는 자동
friend bool operator==(const Point& lhs, const Point& rhs) {
return lhs.x == rhs.x && lhs.y == rhs.y;
}
friend bool operator<(const Point& lhs, const Point& rhs) {
if (lhs.x != rhs.x) return lhs.x < rhs.x;
return lhs.y < rhs.y;
}
};
int main() {
Point p1(1, 2);
Point p2(3, 4);
cout << (p1 == p2) << endl; // 0
cout << (p1 != p2) << endl; // 1
cout << (p1 < p2) << endl; // 1
cout << (p1 >= p2) << endl; // 0
}
예시 3: 싱글톤 믹스인
template<typename Derived>
class Singleton {
protected:
Singleton() {}
public:
Singleton(const Singleton&) = delete;
Singleton& operator=(const Singleton&) = delete;
static Derived& getInstance() {
static Derived instance;
return instance;
}
};
class Config : public Singleton<Config> {
friend class Singleton<Config>;
private:
Config() { cout << "Config 생성" << endl; }
int value = 0;
public:
void setValue(int v) { value = v; }
int getValue() { return value; }
};
class Logger : public Singleton<Logger> {
friend class Singleton<Logger>;
private:
Logger() { cout << "Logger 생성" << endl; }
public:
void log(const string& msg) {
cout << "[LOG] " << msg << endl;
}
};
int main() {
Config::getInstance().setValue(100);
Logger::getInstance().log("시스템 시작");
cout << Config::getInstance().getValue() << endl; // 100
}
예시 4: 체이닝 인터페이스
template<typename Derived>
class Chainable {
protected:
Derived& self() {
return static_cast<Derived&>(*this);
}
};
class QueryBuilder : public Chainable<QueryBuilder> {
private:
string query;
public:
QueryBuilder& select(const string& fields) {
query = "SELECT " + fields;
return self();
}
QueryBuilder& from(const string& table) {
query += " FROM " + table;
return self();
}
QueryBuilder& where(const string& condition) {
query += " WHERE " + condition;
return self();
}
string build() {
return query;
}
};
int main() {
QueryBuilder qb;
string sql = qb.select("*")
.from("users")
.where("age > 18")
.build();
cout << sql << endl;
// SELECT * FROM users WHERE age > 18
}
성능 비교
#include <chrono>
// 가상 함수
class VirtualBase {
public:
virtual int compute(int x) = 0;
virtual ~VirtualBase() {}
};
class VirtualDerived : public VirtualBase {
public:
int compute(int x) override {
return x * 2;
}
};
// CRTP
template<typename Derived>
class CRTPBase {
public:
int compute(int x) {
return static_cast<Derived*>(this)->computeImpl(x);
}
};
class CRTPDerived : public CRTPBase<CRTPDerived> {
public:
int computeImpl(int x) {
return x * 2;
}
};
int main() {
const int N = 100000000;
// 가상 함수
VirtualBase* vb = new VirtualDerived();
auto start = chrono::high_resolution_clock::now();
for (int i = 0; i < N; i++) {
vb->compute(i);
}
auto end = chrono::high_resolution_clock::now();
cout << "Virtual: " << chrono::duration_cast<chrono::milliseconds>(end - start).count() << "ms" << endl;
// CRTP
CRTPDerived cd;
start = chrono::high_resolution_clock::now();
for (int i = 0; i < N; i++) {
cd.compute(i);
}
end = chrono::high_resolution_clock::now();
cout << "CRTP: " << chrono::duration_cast<chrono::milliseconds>(end - start).count() << "ms" << endl;
}
자주 발생하는 문제
문제 1: 잘못된 캐스팅
// ❌ 위험
template<typename Derived>
class Base {
public:
void func() {
static_cast<Derived*>(this)->impl();
}
};
class Wrong : public Base<OtherClass> { // 잘못된 타입!
public:
void impl() {}
};
// ✅ 올바른 사용
class Correct : public Base<Correct> {
public:
void impl() {}
};
문제 2: 순환 의존
// ❌ 순환 의존
class A : public Base<B> {}; // B가 아직 정의 안 됨
class B : public Base<A> {};
// ✅ 각자 자신을 템플릿 인자로
class A : public Base<A> {};
class B : public Base<B> {};
문제 3: 가상 소멸자 누락
// ❌ 메모리 누수 가능
template<typename Derived>
class Base {
// 가상 소멸자 없음
};
// ✅ 가상 소멸자 추가 (다형적 삭제 시)
template<typename Derived>
class Base {
public:
virtual ~Base() = default;
};
CRTP 사용 시나리오
1. 성능이 중요한 경우
// 게임 엔진, 고성능 계산
template<typename Derived>
class Entity {
public:
void update(float dt) {
static_cast<Derived*>(this)->updateImpl(dt);
}
};
2. 코드 재사용
// 공통 기능을 믹스인으로
template<typename Derived>
class Serializable {
public:
string serialize() {
// 직렬화 로직
}
};
3. 컴파일 타임 다형성
process 함수의 구현 예제입니다.
// 템플릿 인자로 다형성
template<typename T>
void process(T& obj) {
obj.compute(); // 컴파일 타임에 결정
}
FAQ
Q1: CRTP는 언제 사용하나요?
A:
- 성능이 중요한 경우
- 컴파일 타임 다형성 필요
- 믹스인 패턴
Q2: 가상 함수 대신 항상 CRTP?
A: 아니요. 런타임 다형성이 필요하면 가상 함수를 사용하세요.
Q3: CRTP의 단점은?
A:
- 코드 복잡도 증가
- 컴파일 시간 증가
- 런타임 다형성 불가
Q4: 믹스인이란?
A: 여러 기본 클래스를 조합하여 기능을 추가하는 패턴입니다.
Q5: CRTP vs 템플릿 메서드 패턴?
A: CRTP는 정적, 템플릿 메서드는 동적입니다.
Q6: CRTP 학습 리소스는?
A:
- “Modern C++ Design” (Andrei Alexandrescu)
- “C++ Templates: The Complete Guide”
- Boost 라이브러리 소스 코드
같이 보면 좋은 글 (내부 링크)
이 주제와 연결되는 다른 글입니다.
- C++ Policy-Based Design | “정책 기반 설계” 가이드
- C++ CRTP 완벽 가이드 | 정적 다형성과 컴파일 타임 최적화
- C++ 템플릿 템플릿 인자 | template template parameter 가이드
관련 글
- C++ CRTP 완벽 가이드 | 정적 다형성과 컴파일 타임 최적화
- C++ Policy-Based Design
- C++ auto 타입 추론 | 복잡한 타입을 컴파일러에 맡기기
- C++ CTAD
- C++20 Concepts 완벽 가이드 | 템플릿 제약의 새 시대
이 글에서 다루는 키워드 (관련 검색어)
C++, CRTP, 디자인패턴, 다형성, template 등으로 검색하시면 이 글이 도움이 됩니다.